Ragıp Ferda Aydınalp

Doğa/Macera Turizmi ve Eskişehir

24 Haziran 2021 19:55
A
a
Ercan Kardeşler Kuyumculuk

Sanayi ve kentleşme kültürünün genişlemesi yeni turizm alanlarının oluşmasını sağlıyor. Bunlardan biri de son yıllarda oldukça fazla ilgi gören, dikkat çeken Doğa ve Macera Turizmi. Metropollere sıkışmış, doğadan uzak, trafiğin, binaların, teknolojik araçların içinde yaşamaya mahkum günümüz insanı nefes almak, doğal zenginliklerle buluşmak istiyor. Bunun için de Doğa ve Macera Turizmi’ne yöneliyor.
Popüler bir turizm türü olmasına rağmen Doğa ve Macera Turizmi için Birleşmiş Milletler Dünya Turizm Örgütü (UNWTO) tarafından yapılmış bir resmi tanımı yok. Macera Turizmi ve Ticaret Birliği’ne (ATTA) ise yükselişte olan bu turizm sahasını ; içeriğinde fiziksel aktivite, doğal çevre ve kültürel gezi unsurlarını barındıran turizm türü olarak tanımlanıyor. Doğa ve Macera Turizmi başta doğayı, biyolojik ve ekolojik çeşitliliği, yerel kültürü ve geleneksel özgünlüğü korumayı amaçlıyor.
Ülkemiz bu turizm alanında gelişmekte olan 163 ülke arasında 19. sırada. İlgili veriler ile seyahat acentaları, STK ve uzmanların notlamasıyla oluşan endekste, sürdürülebilir gelişme stratejisi, güvenlik, sağlık, doğal kaynaklar, kültürel kaynaklar, macera etkinliklerine yönelik kaynaklar (bisiklet, rafting vs.), girişimcilik, insani gelişmişlik, turizm altyapısı ve ülke imajı olmak üzere 10 kritere göre sıralama oluşturuluyor.
Doğa ve Macera Turizmi’nin dünya turizm harcamaları pastası içindeki oranı yabana atılacak gibi değil. Dünyada 1.2 trilyon dolarlık turizm harcamaları pastasının içinde doğa turizminin payı 400 milyar dolar. 400 milyar doların 263 milyarı doları ise maceraperest gezginlerin harcamalardan oluşuyor. TÜRSAB (Türkiye Seyahat Acentaları Birliği), doğa ve kültür turizminde önemli bir yere sahip olan ülkemizin bu pastadan pay alması yolunda acil bir turizm stratejisi planı hazırlanması zorunluluğuna dikkat çekiyor. 2014 yılında dünyada seyahat eden turist sayısı 1.1 milyar kişiyi aşarken turizm harcamaları da 1.2 trilyon doları aşmış durumda. Dünyada turizm sektörü ortalama yüzde 4-7 arasında büyürken, doğa ve macera turizmi yüzde 20-30 büyüme rakamları ile adeta patlayarak ilerliyor. Birleşmiş Milletler Dünya Turizm Örgütü (UNWTO) ve Macera Turizmi ve Ticaret Birliği verilerine göre doğa türevi turizm hareketlerinin yarattığı büyüklük 400 milyar dolar. Bunun içinde macera segmentinin aldığı pay ise 263 milyar dolar seviyesinde.
Hal böyle olunca turizmde boy gösteren çok sayıda ülke macera düşkünü turisti kendi ülkesine çekmek istiyor. Raftingten yamaç paraşütüne, balondan, dalış sporlarına, canlı çeşitliliği dünyasından, su altı zenginliklerine ve doğal mağaralara  kadar birçok alanda potansiyeli bulunan Türkiye’de bu maceradan pay istiyor…

Eskişehir’de doğa turizmi
Konuya Eskişehir açısından baktığımızda ise Eskişehir’in Doğa ve Macera Turizmi’nde büyük potansiyel arz ettiğini söyleyebiliriz:
Eskişehir’in doğası rakım farklılıkları nedeniyle zengin bir canlı yaşamına sahiptir.
Eskişehir bir göçmen buluşma ve ortak yaşam oluşturma kenti olduğundan zengin bir kültüre sahiptir.
Eskişehir’de genç nüfus oldukça fazladır, istihdam sahası geniştir.
Eskişehir’e ulaşım son derece kolaydır, Eskişehir merkezi bir konumdadır.
Eskişehir ve bölge insanı turizm kültürü ile barışıktır.
Eskişehir yamaç paraşütü, Porsuk sualtı yaşamı, doğal mağara ve kuş cennetleri, yürüyüş yolları açısından dünya ölçeğinde Doğa ve Macera Turizmi destinasyonudur…
Bu tespitlere rağmen Eskişehir henüz bir Doğa ve Macera Turizmi merkezi değildir; çükü:
Şehir turizminde bu yönde bir stratejik plan hazırlanmamıştır,
Ülke genelinde olduğu gibi şehir ve bölge ölçeğinde de yasal düzenlemelerin ve mevzuatlar eksiktir,
Kurumlar ve paydaşlar arasında arası eşgüdüm yoktur,
 Profesyonel ve uzman işgücünün eksikliği söz konusudur,
 Doğa ve Macera turizmi için altyapı eksiktir,
Şehir ve bölge ölçeğinde Doğa ve Macera Turizmi adına etkili tanıtım çalışmaları yapılmamıştır,
Ne yazık ki şehir ve bölge haklı bile doğal zenginlikler hakkında bilgi sahibi değildir…
Seyahat acentaları Doğa ve Macera Turizmi temalı tur programları hazırlamamaktadır.
Eskişehirli turizmciler Eskişehir Doğa ve Macera Turizmi’nin kendileri için güçlü ve zayıf yönlerini rasyonel bir şekilde değerlendirip, profesyonel bir şekilde bir araya gelebilirse gerek dünya gerek ülke turizmi çok cazip destinasyonlara kavuşacak ve dünya turizm pastasında Eskişehir’inde Doğa ve Macera Turizmi dilimi olacaktır.
Eskişehir’in Doğa ve Macera Turizmi potansiyeline bakalım:

Eskişehir’de zengin bitki çeşitliliği
Eskişehir, sahip olduğu floristik çeşitlilik ve endemizm oranı ile Türkiye florasında dikkat çekmektedir. Eskişehir’in sahip olduğu iklim, edafik farklılıklar, jeomorfolojik çeşitlilik belirleyici olmaktadır. Eskişehir’in sahip olduğu akarsu ve göller 150 ile 1829 m arasında değişen rakım farkları da önemli faktörlerdendir. Sınırları içinde 2000’e yakın bitki türü bulunan Eskişehir, İngiltere’nin sahip olduğu bitki türünden daha fazlasına sahiptir. Eskişehir’in sahip olduğu zengin bitkilerin 220’den fazlası ülkemize özgüdür; yani endemiktir. Sündiken ve Türkmen Dağları başta olmak üzere diğer dağ, step, ova ve yayla ve ormanlarda yetişen türlerden 15’i ise dünyada sadece Eskişehir’de yetişmektedir. Botanikçilerle ve diğer paydaşlarla yapılacak olan ortak çalışmalar ve etkili tanıtım çalışmaları ile oluşturulacak olan doğa turlar ile binlerce doğa ve bitki meraklısı Eskişehir’e dünyanın dört biryanından gelebilir.

Eskişehir’de zengin fauna
Ülkemiz sahip olduğu farklı iklim ve yükseltiler nedeniyle biyolojik yaşam açısından da önemli zenginliklere sahiptir. 85. 000 canlı türünün yaşadığı ülkemiz Avrupa kıtasının bir buçuk katına sahiptir tür zenginliği açısındadır. Türkiye z çok zengin bir doğa müzesidir.
Eskişehir’de ise 1700’e yakın sucul ve kara hayvanı türü yaşamaktadır. Eskişehir ve bölgesi tam manasıyla bir hayvan sever gezginlerin tercih edeceği ve mutlu olacağı bir doğa turizmi destinasyonudur. Yapılan araştırmalar ise Eskişehir’de yaşayan canlı türlerinin sayısında artış olduğunu göstermektedir. 1700 canlı türünün 100’e yakın olanı ise sadece ülkemizde yaşamaktadır. Örneğin Corallodrılus amissus ve Gianius anatolicus isimli iki solucan türü, dünyada sadece Sivrihisar civarında yer alan Balıkdamı Su alanında, Palaemonetes turcorun adlı tatlısu karidesi ise Eskişehir’in yüzey sularında yaşamaktadır. Dünya üniversitelerinin jeoloji ve zeoloji bölümleri ile bağlantıya geçilip, doğa turizmi kapsamında Incoming turları düzenlenebilir.
Ülkemiz kuş türü açısından da büyük bir potansiyele sahiptir. Avrupa kıtasında bilinen kuş türü kadar çeşitliliğe ülkemiz tek başına sahiptir. Avrupa’da düzenli bir şekilde gözlenen 518 kuş türünün 389’u (%75’i) ülkemizde, bu gruptan 254’üne ise Eskişehir ev sahipliği yapmaktadır. Büyük Toy olarak bilinen Otis Tarda ise Eskişehir’in yerli kuşudur; dünyanın başka hiçbir bölgesinde rastlanamaz. Geyik, tilki, tavşan, kurt, çakal, yaban domuzu, sansar, sincap vb. kara hayvanları da Eskişehir’in biyolojik çeşitliliğine katkı sağlamaktadır.
Sakarya nehrinin en önemli kollarlından biri olan Porsuk çayı, çok sayıda omurgalı ve omurgasız canlıya ev sahipliği yapmaktadır. Sakarya nehrinin taşkın suları ile oluşan Balıkdamı doğal sı alanı ise ülkemizin en önemli kuş çenetlerinden biridir. Buna ilave olarak Türkmenbaba, Aliken dağları ve Hamamdağı’nda da kuş alanları bulunmaktadır. Her bir kuş alanı için turistik geziler düzenlenebilir.
Eskişehir’deki kara ve sucul bölgeler bakıldığında ise omurgalı hayvan türleri açısından yüksek düzeyde bir çeşitlilik göze çarpar. Yapılan çalışmalarda 58 aile türüne ait 254 kuş türünün olduğu tespit edilmiştir. Bu grubun 135 türü sürekli konaklayan/yerli tür, diğerleri yaz/kış göçleri yapan türlerdir. Göç zamanları içinde kuş gözleme turları düzenlenebilir.
Yapılan araştırmalarda Eskişehir ve çevresinde 42 balık, 9 iki hayatlı, 3 kaplumbağa, 8 pullu ev keleri, 6 yılan, 53 memeli tür ve kuşlarla birlikte toplamda 374 sucul ve kara omurgalı hayvan türü kayıtlara geçmiştir. Omurgasız türleri sayısı ise 1260’dır.
Eskişehir 1634 hayvan türü ile zengin bir fauna çeşitliliğine sahiptir.
Bu doğal zenginliğe sahip çıkmalı, akarsu ve topraklarımızın kirlenmesine izin vermemeli, biyolojik zenginliğimizi korurken, Tanrı’nın bize olan bu lutfunu milli bir turizm politikası ile dünya turistleri ile buluşturmalıyız.
Bu bilinç ve bakış açısı ile tüm paydaşlar ile hareket edersek Eskişehir yakın gelecekte bir Doğa ve Macera Turizmi merkezi olabilir; yurt içinden ve yurt dışından binlerce turisti ağırlayabilir.
Toplam alanı ise 30 bin dönüm civarındadır. Balıkdamı çok sayıda küçük gölet ve büyük sazlıklardan meydana gelir. Önemli bir sulak alan olmasının yanında çok sayıda bitki balık ve kuş türlerini de ev sahipliği yapar.
 
Türkiye’nin en büyük sulak alanlarının başında gelen ‘Balıkdamı’ Sivrihisar’ın 25 km güneyinde Ahiler, Kurtşeyh, Ertuğrul ve Göktepe Köyleri arasında yer alan Sakarya Nehri üzerinde yaklaşık olarak 1470 hektar alana sahiptir. Yaklaşık 5 km genişliğinde ve 20 km uzunluğunda bir alanı kaplar.

Balıkdamı 
Büyük turizm potansiyeline sahip, Sivrihisar’ın 40 km kadar güneyinde bulunan Balıkdamı Kuş Cenneti ülkemizin en büyük sulak alanlarından biri olarak dikkat çekmektedir. Çok küçük gölet ve büyük sazlıklardan oluşan, çok çeşitli bitki, balık ve kuş türünde oluşan  bu su cenneti yaklaşık olarak 30 bin dönümdür.
 
1980 yılında 2. derece doğal sit alanı olarak kabul gören Balıkdamı, 1994 yılında ise yaban hayatı koruma sahası olarak ilan edilerek ülke turizmine de kazandırılmıştır.
 
Doğa Turizmi meraklıları için son derece önemli bir destinasyon olan Balıkdamı Kuş Cenneti, Asya’da yaşayan yabanıl su kuşları için batıdaki son durak olma özelliğini taşıyor. Ülkemizin sayılı sulak alanlarından olan Balıkdamı bölgesi, kuzey ve güney ülkeleri arasında mevsimlik göç eden kuşlar için de en önemli konaklama noktalarından biri olarak biliniyor. Turistik manada profesyonel çalışmalar yapılabilse dünyanın diğer kuş cennetleri gibi Balıkdamı’nda da kuş gözleme turları yapılabilir göç zamanlarında.
Bilimsel verilere göre bir sulak alanda göçmen kuşlar konaklıyorsa o alanda yeterli sayıda balık olduğu bilimsel bir gerçektir. Bu balık bolluğu nedeniyle de bu  özel bölgeye halk tarafından balıkların üreme ve yaşam alanı anlamında “Balıkdamı” adı verilmiştir. Balıkdamı Sakarya Nehri’ndeki balık yaşamını da zenginleştirmektedir. Balıkdamı, tatlı suda yaşayan bir balığın isteyeceği tüm verimli koşullara  ziyadesiyle sahiptir. Bugün hâlen diğer sulak alanlarımıza göre Balıkdamı, hem su yaşam sahalarımızda bozulmalar olmasına rağmen Balıkdamı doğallığını korumaktadır.
Son verilere bakıldığında İngiltere’de gözlemlenen kuş türü sayısı 400, Türkiye genelinde gözlemlenen kuş türü sayısı 507 iken, sadece Balıkdamı’nda  görülen kuş türü sayısı 256’dır. Bir başka deyişle Türkiye’nin tamamında görülen kuş türlerinin yarısından fazlasına Balıkdamı ev sahipliği  yapmaktadır.
Balıkdamı kapladığı sulak saha nedeniyle karasal iklime sahip olan Eskişehir’in ikliminde yumuşatıcı bir etkiye de sahiptir. Türkiye’nin ender sulak alanlarından biri olan Balıkdamı Göksu Düdeni, suyun kaynadığı bir noktadır aynı zamanda. Bu çayırlık alan Sakarya’nın Göksu deresiyle birleştiği yerde karstik ve düz bir yapıya sahip olarak bu bölgenin suyu tutmasına neden olan bataklık-sazlık bir nitelik kazanmasına yol açmıştır. Dünyada da örneğine çok a rastlanan bu çok özel ekosisteme Su Basar Çayır Ekosistemi denilmektedir.
Su basar çayır ekosistemlerinin avantajı herhangi bir göl ya da nehirden çok daha fazla kuş türüne  ev sahipliği yapıyor olmasıdır. Çünkü; buradaki sazlık alanlar kuşlar için barınma ve üreme alanı teşkil ediyor. Bölgede balığın bol oluşu ise bölgeye kuşları çekiyor.  
 
Uzmanların görüşüne göre Balıkdamı dünyada örneğine çok az rastlanan bir ekosistemdir. Bu nedenle bu özgün bölge bir an önce dünya turizmine kazandırılmalıdır.
Eskişehir, Doğa turizmi açısından da büyük bir potansiyel arz ediyor. Yukarıdaki kapsam turizm gündemine alındığında, Eskişehir binlerce yabancı turisti ağırlayabilir; yeter ki gündeme alalım…
 
 
1000
icon

Henüz yorum yapılmadı,
İlk Yorum yapan siz olun...

alinti yazarlar ALINTI YAZARLAR
hava durumu HAVA DURUMU
anket ANKET

e-gazete E-GAZETE
sayfalar SAYFALAR
arşiv HABER ARŞİVİ
linkler LİNKLER
duyurular DUYURULAR
Bu haber ilginizi çekebilir! Kapat