Ragıp Ferda Aydınalp

Hacı Bektaşi Veli’nin anahtarları

9 Eylül 2021 00:06
A
a
Ercan Kardeşler Kuyumculuk

Kültür turlarının gezginlere önemli katkılarından biri de uygarlık tarihine ışık olmuş, olmaya da devam eden mümtaz şahsiyetleri tur programları çerçevesinde tanıtmaktır. Son çıktığımız Kapadokya turun da bizler de Hacı Bektaş-i Veli’yi tanıma imkanı bulduk.
Kırşehir’in Hacı Bektaş ilçesinde külliyesi de bulunan bu derin gönül ve fikir adamını tanıdıkça kendisine olan hayranlığımız kat ve kat arttı ve ondan öğrendiklerimizi yaşamımıza dahil etmenin de heyecanı içinde bulduk kendimizi.
Anadolu bozkırından dünyayı aydınlatan Hacı Bektaş-ı Veli, eşit/denk anlamına gelen ‘Bektaşi’ tarikatının da piridir. Eşitlik ilkesi merkezinde insanları kucaklayan Hacı Bektaş, Anadolu’nun yanı sıra Arnavutluk, Yunanistan, Bulgaristan, Bosna, Kosova, Makedonya, Macaristan’a uzanan geniş bir coğrafyanınfikir ve gönül kilometre taşlarını derin bir muhabbetle döşemiştir.
Birçok gönül ve fikir adamı gibi Hacı Bektaş’ın da öğretisi ölümünü müteakip daha etkili bir şekilde yayılmaya başlamıştır. 14. Y.Y.’de kurulan tarikat, 16.Y.Y. itibari ile güçlenmiştir. Hacı Bektaş Mevlana, Baba İlyas, Ahi Evren’le de çağdaştır.
Birçok Anadolu ereni gibi  Hacı Bektaş Veli'nin de doğumu, ölümü, kim tarafından eğitildiği, Anadolu'ya tam olarak hangi tarihte geldiğine dair resmi bilgiler ne yazık ki sahip değiliz. Hacı Bektaş’a dair sağlıklı bilgilere sahip olamayışımızın bir nedeni de döneme ait bilgi veren kaynaklardaki mistik (dinsel) anlatım ve Alevi -Bektaşiliğe ilişkin çoğu kaynağın yok edilmiş, kaybolmuş olmasıdır.
Hz. Ali’nin soyundan gelen İmam Musa nesebi’ne bağlı olduğuna inanılan Hacı Bektaş Veli Yesevi öğretisinin etkin olduğu bir ortamda yetişmiştir. İlgili kaynak Vilayetname’de ünlü gönül adamının Anadolu’ya intikali şu şekilde nakledilmiştir:  “Kürdistan’da bir kavmin içinde bir zaman eğleşir.(……) O kavmi kendisine bağlar.(……) Rum ülkesine yürür. Elbistan’da Ashâb-ı Kehf mağarasına uğrar. Orada erbain çıkarır. (ERBAİN: Belirli bir süreyle özel bir mekanda inzivaya çekilmesi anlamında tasavvuf terimi.) Kayseri’ye doğru yola çıkar.(……) Rum ülkesine Zülkadirli ilinde Bozok’tan girer. Sulucakarahöyük’e iner”.
Hacı Bektaş Veli’nin ilerlediği yola bakıldığında, onun Yesevilik, Melamilik, Batınilik, İsmaililik, Ahilik, Babailik, Mevlevilik, Kalenderilik gibi o dönemin inanç ve anlayışlarını, yakından tanıyor ve biliyor olduğu anlaşılır. 13. yüzyılda Anadolu’daki Moğol istilasının siyasi ve sosyolojik etkileri Hacı Bektaşi Veli’yi de yakından etkilemiştir. Hacı Bektaş’ın da Türkmen aşiretleriyle Anadolu’ya geldiği düşünülmektedir.
Anadolu bozkırından dünyayı aydınlatan, sönmeyen bir kandil olan Hacı Bektaş Veli’nin felsefesini şiirleri ve özdeyişlerinde yakından takip edebilirz. Sevgi, eşitlik, Tanrı, din, hoşgörü, bilim, eğitim, kadına verilen önem konularında geçerliliğini koruyan fikirleri bugün için de çok kıymetlidir. Eğitimin, bilimin iflas ettiği; aşkın, sevginin öldüğü, kadın cinayetlerinin ülke gündeminde yer aldığı, artı ürün paylaşımında makasın her geçen gün halkın/çoğunluğun aleyhine açıldığı bugünlerde Hacı Bektaş’ı yaşamımıza almak bir zorunluluktur. Toplumsal çıkışımız siyasetin sığ sularında olmayacaktır. Toplumsal refah evrensel değerlerle buluşmada, üretimi aktif olarak yaşamın merkezine alma atmosferinde oluşacaktır. Bu yolda besleneceğimiz kaynaklardan bazıları da Hacı Bektaş Veli gibi halk filozoflarımız ve gönül adamlarımızdır.
 
Hacı Bektaş savaş yerine barışı, düşmanlık yerine dostluğu, kin yerine sevgiyi ve hoşgörüyü esas almıştır.  "Düşünce karanlığına ışık tutanlara ne mutlu", "Nefsine ağır geleni kimseye uygulamayınız", "Eline, beline, diline sahip ol", "Yetmiş iki milleti bir gör" anlayışları ile bugünün karanlıklarını da aydınlatan Hacı Bektaş’ın dikkat çeken dörtlüklerinden biri de 

‘Hararet nardadır, sac'da değildir,

Keramet baştadır, tac'da değildir,

Her ne arar isen, kendinde ara,

Kudüs'te, Mekke'de, Hac'da değildir.’ dörtlüğüdür.

Hacı Bektaş Veli, her şeyi insanda aramıştır; Veli’ye göre Hak insanın özündedir, insan barış, sevgi, ve bilimi klavuz yapmalıdır kendisine. Hakka korkuyla değil; muhabbetle bağlanmalıdır; yaşamın temel dinamikleri ise sevmek ve üretmektir...  

Bu Anadolu Kandisili’ne göre; "Bilimden gidilmeyen yolun sonu karanlıktır", " Kadınlar okutulmalıdır", " Okunacak en büyük kitap ise insandır". Sistemli bir şekilde hurafelerin dine egemen kılınmaya çalışıldığı günümüzde kurtarıcılarımızdan biri de Hacı Bektaş Veli felsefesidir. Gerçek inançta hurafelere yer olmadığını söyleyen bu yüce gönül adamı inancı akla, mantığa ve sevgi temeline dayandırmış; kadın ve erkek eşitliğini savunmuş ve döneminde Hatun Ana (Kadıncık Ana) önderliğinde kurulan Anadolu Bacıları teşkilatına büyük destek vermiştir. Cumhuriyetin ‘Halkçılık’ ilkesine de esin kaynağı olan Hacı Bektaşi Veli, halk kültürü ve eğitimini çalışmalarının merkezine almış; üretimde ve paylaşımda sosyal adalet ilkesini benimserken; "İnsanın alnı açık ve cesur dolaşması için her şeyden önce adaletli olması gerektiğini" savunan bir düşünce sistemine vurgu ya.pmıştır

Hacı Bektaş Veli felsefesi; sosyoekonomik, kültürel ve politik dayanışmanın da bir merkezi olmuştur. Sosyolojik temellere dayalı olan Hacı Bektaş’ın kültür merkezinde öğrenciler yetişmiş, ahilerle sosyal ve bilgi paylaşımında bulunulmuştur.
 
İnsanları yargılamanın, birbiri ile kıyaslamanın büyük bir hata olduğuna sıklıkla beyan eden Hacı Bektaş, "Hiç bir milleti ve insanı ayıplamayınız!" düsturunu ilke edinmiş; Anadolu’nun sosyal, siyasal, ekonomik, etnik ve dinsel yapısını dikkate almış, sevgi ve hoşgörü kültürünü rehber edinmiş., uygarlıklar beşiği Anadolu’nun zengin kültür mozaiğini bir bütün olarak görerek bozmadan; parçalamadan; farklılıklarıyla; sevgi ve hoşgörü temelinde bir araya getirmeyi başarmıştır. Toplumsal asabiye denilen toplumsal dayanışma ruhunu ise tasavvufla harmanlanıştır.  
 
Bir kucağına ceylanı, bir kucağına da  aslanı alıp okşayan Hacı Bektaş ve benzerlerinin ellerindedir  toplumsal gelişme, refah ve ilerleme kapılarını açacak olan anahtarlar. Tanrı ve insan sevgisi, üretme kararlılığı, erkek-kadının birbirlerinin eşi oldukları anlayışı, akıl, bilim, ahlak, eğitim anahtarlarını almak için hepinizi Hacı Bektaş Veli’nin dörtlüklerine ve külliyesine davet ediyoruz dostlar…
 
Anahtarlarımızı alalım; sonra da hep beraber yakalım bozkırın kandilini…
 
--
 
 
 
1000
icon

Henüz yorum yapılmadı,
İlk Yorum yapan siz olun...

alinti yazarlar ALINTI YAZARLAR
hava durumu HAVA DURUMU
anket ANKET

e-gazete E-GAZETE
sayfalar SAYFALAR
arşiv HABER ARŞİVİ
linkler LİNKLER
duyurular DUYURULAR
Bu haber ilginizi çekebilir! Kapat