İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatmasıyla dünya petrol ticaretinin yaklaşık üçte biri etkilendi, brent petrol fiyatı savaş öncesi 70 dolardan 85 dolara yükseldi. Bu durum, akaryakıt fiyatlarında tarihi artış beklentisi doğurdu.
Hükümetten önlem: Eşel mobil sistemi devrede
Motorine 12,45 TL, benzine 3,68 TL zam beklentisi oluşurken, hükümet eşel mobil sistemini yeniden uygulamaya aldı. Sistem sayesinde petrol fiyatları veya döviz kurundaki artışlar pompa fiyatlarına sınırlı yansıyacak ve Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) otomatik olarak ayarlanacak. Cumhurbaşkanı kararıyla Resmi Gazete’de yayımlanan düzenleme, kurşunsuz benzin (95 ve 98 oktan), motorin ve LPG (otogaz) gibi ürünleri kapsıyor. ÖTV, fiyat artışlarında yüzde 75 oranında düşürülecek; fiyat düşüşlerinde ise yüzde 75 artırılacak, ancak 2 Mart 2026 tarihindeki ÖTV tutarını aşamayacak.
Eskişehir’de güncel fiyatlar
Benzin: 60,57 TL/LT
Motorin: 64,73 TL/LT
LPG: 29,79 TL/LT
Vatandaş ne kadar ödeyecek?
Motorine gelen toplam 12,45 TL’lik zam, pompada 3,11 TL olarak yansırken, benzindeki 3,68 TL’lik zam 0,92 TL’ye tekabül ediyor. Böylece fiyat artışının büyük kısmı devlet tarafından karşılanmış oldu.
Tarihçe ve uygulamanın amacı
Türkiye’de eşel mobil sistemi ilk kez 2018’de uygulanmış, petrol fiyatları veya kurdaki artışların pompa fiyatlarına sınırlı yansımasını sağlamak için ÖTV düşürülmüştü. Ancak petrol fiyatlarındaki sert yükselişler sonrası ÖTV sıfıra yaklaşınca sistem kaldırılmıştı. Yeni karar, Orta Doğu’daki jeopolitik gelişmeler ve enerji piyasasındaki dalgalanmalar dikkate alınarak tekrar devreye alındı. Hazine ve Maliye Bakanlığı, uygulamanın usul ve esaslarını belirleyecek.
