Erken doğumla dünyaya gelen bebeklerin sağlık mücadelesi, yenidoğan yoğun bakımından taburcu edilmeleriyle sona ermiyor. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Mehmet Kuşku, 15 Kasım Dünya Prematüre Günü dolayısıyla yaptığı açıklamada, prematüre bebeklerin uzun dönemli gelişim takibinin önemine dikkat çekti. Türkiye'de 2024 yılında 121 bin 66 bebeğin, gebeliğin 37'nci haftası tamamlanmadan dünyaya geldiği belirtildi. Erken doğan bebeklerin yenidoğan yoğun bakım ünitelerinde gördükleri tedavinin ardından taburcu edilmesi önemli bir aşama olarak değerlendirilirken, sonraki süreçte düzenli sağlık kontrollerinin sürdürülmesi gerekiyor.
Prematüre bebeklerde gelişim takibi neden önemli?
Acıbadem Eskişehir Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Mehmet Kuşku, prematüre bebeklerde yalnızca boy ve kilo ölçümlerinin yeterli olmadığını vurguladı. Bebeklerin bilişsel ve motor gelişimlerinin de uzun süre takip edilmesi gerektiğini belirten Kuşku, bazı gelişimsel sorunların erken bebeklik döneminde fark edilmeyebileceğine işaret etti.
"Önemli bir halk sağlığı problemidir"
Dünya Sağlık Örgütü'nün gebeliğin 37'nci haftası tamamlanmadan doğan bebekleri prematüre olarak tanımladığını belirten Dr. Kuşku, "Dünya Sağlık Örgütü ve UNICEF tarafından yayımlanan küresel tahminlere göre dünyada yılda yaklaşık 13,4 milyon bebek prematüre olarak doğmaktadır. Yani her 10 bebekten biri erken dünyaya gelmektedir. Türkiye'de ise Sağlık Bakanlığı verilerine göre 2024 yılında 121 bin 66 bebek prematüre olarak doğmuştur. Bu sayı toplam canlı doğumların yaklaşık yüzde 12,92'sine karşılık gelmektedir" diye konuştu. Erken doğumun yalnızca doğumdan sonraki ilk günleri ilgilendiren bir sorun olmadığını vurgulayan Dr. Kuşku, "Prematüre doğum ve komplikasyonları, beş yaş altı çocuk ölümlerinin önde gelen nedenlerinden biridir. Bu nedenle erken doğum, yalnızca yenidoğan dönemini ilgilendiren bir sorun değil, aynı zamanda önemli bir halk sağlığı problemidir" ifadelerini kullandı. Yenidoğan yoğun bakım alanındaki gelişmelerin erken doğan bebeklerin yaşamını sürdürmesinde önemli rol oynadığını anlatan Dr. Kuşku, "Prematüre bir bebeğin yenidoğan yoğun bakım ünitesinden taburcu edilmesi önemli bir başarıdır. Ancak taburculuk, tıbbi izlemin sona erdiği anlamına gelmemektedir. Yoğun bakımda kazanılan yaşam mücadelesinin, taburculuk sonrasında sürdürülebilir sağlık hizmetleriyle desteklenmesi gerekmektedir" dedi.
"Her zaman yenidoğan döneminde belirgin olmayabilir"
Prematüre doğumun gelişmekte olan sinir sistemi üzerinde etkileri olabileceğini belirten Dr. Mehmet Kuşku, "Prematüre doğum, gelişmekte olan merkezi sinir sistemi üzerinde önemli etkiler oluşturabilir. Özellikle çok erken doğan ve yenidoğan döneminde ciddi komplikasyon yaşayan bebeklerde serebral palsi, bilişsel gelişim güçlükleri, dil ve öğrenme sorunları açısından risk artmaktadır. Bununla birlikte gelişimsel sorunlar her zaman yenidoğan döneminde belirgin olmayabilir. Bazı sorunlar bebeklik döneminde fark edilmezken okul öncesi veya okul çağında ortaya çıkabilir" dedi.
Prematüre bebeklerin gelişimsel takibinde hareket, konuşma, öğrenme ve bilişsel becerilerin de değerlendirilmesi gerektiğini anlatan Dr. Kuşku, "Standart gelişimsel değerlendirme araçlarının kullanılması, motor ve bilişsel gelişim alanlarının sistematik olarak incelenmesi ve gerektiğinde fizyoterapi, dil ve konuşma terapisi, ergoterapi ve özel eğitim desteğinin zamanında başlatılması önem taşımaktadır" ifadelerini kullandı.
"İzlem bakımına yatırım yapın"
Dünya Prematüre Günü'nün 2026 yılı temasının "Küçük bebekler, büyük potansiyeller. Geleceklerini korumak için izlem bakımına yatırım yapın" olduğunu belirten Dr. Mehmet Kuşku, "Bu tema, prematüre bebeklerin yenidoğan yoğun bakım sürecinin ötesinde de sağlık hizmetlerine ihtiyaç duyduğunu vurgulamaktadır. Çocuk hekimleri, neonatologlar, aile hekimleri, rehabilitasyon ekipleri ve aileler arasında kurulacak sürekli iş birliği, prematüre bebeklerin uzun dönem sağlık sonuçlarını iyileştirmede önemli rol oynayacaktır" dedi. Erken doğan bebeklerin uygun bakım ve gelişimsel destekle potansiyellerini gerçekleştirebilmelerinin hedeflenmesi gerektiğini ifade eden Dr. Kuşku, "Prematüre bir bebeği yaşatmak büyük başarıdır. Onun sağlıklı büyümesini, geliş
