Bir yılı daha geride bırakıp yeni bir yıla girmek üzereyiz. Yeni yıl öncesi de gündemi de şimdiden Yeni yıl kutlamaları, Noel Baba tartışmaları kaplamaya başladı. Bir yıla girerken o yılı eğlenerek karşılamanın neresinde nasıl bir sıkıntı olabilir, sorusuna asla mantıklı bir yaklaşım sergileyememekle birlikte yılbaşı kutlamalarının kültürel tarihine inmeden de duramıyorum. Nitekim geçtiğimiz gün meslektaşım Cihan Yıldırım'ın da yazdığı gibi yeni yıla girerken Noel Baba kültünü de anlatmadan olmaz.
Ne yazık ki ülkemizde giderek artan Noel Baba karşıtlığına karşın bu kültün temelinde eski Türk inanışı yatmaktadır.
'AKÇAM AĞACINA HEDİYE'
Türklerin yeniden doğuş bayramı Nardugan'dır.
Nar, güneş; dugan ise doğan anlamına gelir. Yani nardugan, doğan güneş demektir. Bunun nedeni de tamamen bilimsel bir temele dayanır. Gündüzlerin uzamaya başladığı 22 Aralık'ta gündüz, geceyi yenmiş yani güneş zafer kazanmış olur. Ve bu durum bir bayram olarak kutlanır. Zira gece karanlık kötü, gündüz aydınlık iyidir. İslam öncesi eski Türk inanç ve kültürüne göre dünyanın tam ortasında hayat ağacı olan bir Akçam vardır ve Türkler tanrı Ülgen'e teşekkür bağlamında Akçam ağacı altında şarkılar söyleyip kutlama yapar. Akçam ağacının dallarına Tanrıdan dilekler asılır, altına da hediyeler konulur. (Bu da yılbaşı ağacı kültünün temelidir aslında)
AYAZ ATA'YA 'YEL ANA' DENİYORDU
Efsaneye göre, Ülker yeryüzüne soğuk hava üfler ve havalar soğuyup kış olur. Bu bağlamda, Ayaz Ata Türk mitolojisinde önemli bir yere sahiptir. İnanışa göre Ayaz Han soğuk tanrısıdır. Soğukta, darda kalanlara yardım edip onlara kut yani iyi ve güzel baht verir.
Ayaz Ata tarihi; geçmişi 10 bin yıla uzanan Proto-Türk topluluklarında Yel Ana olarak anılır. Çünkü o dönemki Türkler ana erkil bir topluluktur. Ataerkil dönemle birlikte Yel Ana'ya Yel Ata denilmeye başlanmıştır. Zaman içerisinde Ayaz Ata ismi verilmiştir.
Soğuk Hanı olarak bilinen Ayaz Ata'mız, efsaneye göre kışın soğuk havalarda ortaya çıkan ve aç, fakir, kimsesiz garibanlara yardım eden bir kişiliktir. Ayaz kelimesi tüm Türk coğrafyasında yakıcı soğuk anlamına gelir. Ay Tanrısı'nın, soğuk havaya karşı Türkleri koruması için Ayaz Han'ı gönderdiğine inanılır.
Ayaz Ata, Türklerin gerçek Noel Babası'dır. Etimoloji ve kültürel olarak Türk kültüründe bir kişilik olduğu kesindir.
TÜRKLERDEN AVRUPALILARA GEÇMİŞTİR
Türkler, güneşin zaferini ve yeniden doğuşunu, büyük şenliklerle 'Akçam Ağacı' altında kutlar. Nardugan olarak bilinen bu bayram, Hunlar tarafından Avrupa'ya taşınmıştır ve Hristiyanlar, Nardugan törenini İsa'nın doğumuyla ilişkilendirip Noel adıyla kutlamaya başlamıştır.
Bu kültürel bir etkileşimin sonucudur ve kökeni İslamiyet öncesi Türk inanışına uzanır. Bizim bu konuyu iyi bilip o şekilde anlatmamız ve sahip çıkmamız kültürümüz açısından çok daha değerlidir.
Sevgili Cihan Yıldırım'ın bana atfettiği gibi Noel Baba diye bilinen Aziz Nicholes Anadolu'da hüküm sürmüş Lykia devletinin Patara kentinde doğmuş bir şahsiyettir. Bir Anadolu insanıdır ama Noel Baba kültü aslında tamamen İslamiyet öncesi bir Türk olan Yel Ana'nın Ayaz Ata'ya onun da Noel Baba fikrine devşirilmesinden doğmuştur.