Her sene düzenli olarak açıklanan İSO 500 Listesi, Eskişehir'de yine tartışmalara neden oldu. Tartışmalara neden olmasının nedeni ise listeye sadece 5 Eskişehirli firmanın yer alması...
Eti Gıda, TUSAŞ Motor Sanayi, Peyman Kuruyemiş, Yurtbay Seramik ve Alp Havacılık'tan oluşan 5 as, Eskişehir'in gururu oldu.

Hem Eskişehir hem de kurumları adına işlerini çok iyi gerçekleştirerek isimlerini Türkiye'nin devleri arasına yazdıran ve bu çok ciddi ve önemli başarıdan dolayı adı geçen firmalarımızı, yöneticilerini, işçilerini, çalışanlarını kutlamamız gerekiyor.

Bu liste ile birlikte ister istemez bir tartışma da başladı. Listede sadece 5 Eskişehirli firmanın yer alması çeşitli açılardan değerlendirildi ve eleştirildi. Ben olaya o açıdan bakmıyorum.

Baştan başlayayım;
Günümüzde iktisadi yatırımlar; toprak, emek ve sermaye olarak 3 başlıkta ele alınır. Buna son yıllarda girişimci de eklenmiş durumda. Bir yatırımın gerçekleşmesi için tüm bunların bir arada olması gerekir. Dolayısıyla Sanayi 500 Listesini de bu gözle değerlendirelim.

Biraz daha açayım; Koç grubunu örnekleyelim; ,
Koç Grubu bir marka yaratıyor, Arçelik isminde. Bu yatırımı hayata geçirmek için kendilerine bir lokasyon seçiyorlar. (Toprak faktörü) Eskişehir'i seçiyorlar. Çalışmak için kim kullanılıyor? Eskişehirliler (emek faktörü). Ancak kendileri İstanbullu olduğu için ya da başka nedenlerden dolayı merkezlerini İstanbul olarak seçiyorlar. (sermaye faktörü)

Bu durumda ne oluyor?
3 üretim faktöründen 2'si Eskişehir olduğu halde, sadece sermaye faktörü (yani vergi dairesi olarak) İstanbul'u seçtikleri için yatırımları kağıt üstünde Eskişehir sayılmıyor.

Ama Arçelik, İstanbul'da diyebilir miyiz?

Eskişehir'de üretim yapıyor, katma değeri Eskişehir'de yaratıyor, istihdamı Eskişehir'de sağlıyor, yan sanayiyi Eskişehir'de kurduruyor ama İstanbul'dan sayılıyor. Olacak iş mi?

SADECE BAĞLI OLDUKLARI ODA ESKİŞEHİR DEĞİL
İşte olaya bu açıdan bakarsak Eskişehir'den tam 14 firmanın Sanayi 500 Listesinde olduğunu görüyoruz:

Ford Otosan
Arçelik
Şeker Fabrikası
TUSAŞ
ETİ Maden
ETİ Gıda
Çimsa
Pınar Süt
Paşabahçe
Anadolu Cam
Hastavuk
Peyman Kuruyemiş
Alp Havacılık
Yurtbay Seramik

Bu firmaların üretim tesisleri Eskişehir'de değil mi?
Eskişehir'de istihdam yaratmıyorlar mı?
Eskişehir'de katma değer sağlamıyorlar mı?
Eskişehir'de yan sanayi oluşturmuyorlar mı?

Örneğin Çimsa; en büyük yatırımlarından birini Eskişehir'deki fabrikasına yapmadı mı? Günlerce haberini yaptık.
Ya Paşabahçe? Eskişehir OSB'deki fabrikası ve istihdamları ne olacak?

ETİ Maden'in Kırka Bor tesisleri ne olacak?

Bu firmaların bağlı oldukları sanayi odaları sırf bürokratik nedenlerden dolayı başka illerden gösterildiler diye onları Eskişehir sanayisine katkı sunmamış mı sayacağız?
Küreselleşme tam olarak da bu işte.

SORUN MARKA ÇIKARMAKSA ELEŞTİRİLER HAKLI
Ama sorun Eskişehir'in çıkardığı marka ise evet o eleştirilere katılıyorum. Mutlaka Eskişehir'in bu tip listelerde daha çok marka ile yer alması gerekiyor. Bunun için de özellikle bilişim, yazılım, donanım alanında yeni markalar yaratılması gerekiyor.

Çünkü Eskişehir'in sahip olduğu potansiyel ve sanayi tecrübesi mevcut başarı tablosunu yansıtmıyor. Eskişehir'in yetişmiş insan kaynağı ve ileri teknoloji sanayisi ile çok daha büyük başarılara imza atabilir.

ESKİŞEHİR KALKINMA PLANI HAZIRLANMALI
Eskişehir ticaret ve sanayisini daha ileriye taşımak, ekonomi hacmini artırmak için şehirdeki tüm kurum ve kuruluşlara büyük görev düşüyor. Bunun için de acil olarak bir master planı gerekiyor. Yani kalkınma planı hazırlanması şart.

Eskişehir'in ekonomi politikalarını belirlemek ve yatırım için hangi alanlara öncelik tanınmasını tespit etmek için sürekli dile getirdiğim ve öneri olarak her ortamda ifade ettiğim 'Eskişehir Yatırımları Platformu' kurulmak zorunda.

Bunu da bir sonraki yazımızda tekrar dile getirelim.

Ama ilk olarak işe Eskişehir'in sahip olduğu potansiyeli doğru şekilde koyarak başlayalım. Mesela Sanayi 500 Listesinde Eskişehir'de üreten ve büyüyen firma sayısını 5 olarak değil 14 firma olarak kabul ederek başlayalım.