İnsan fıtratının uygun gördüğü inanç sistemini emreden, kulu rabbine ulaştıran ibadet şeklini tavsiye ederken din ve dünya işlerini ahenkli bir şekilde düzenleyen ve böylece insanı hem dünyada hem de Âhirette mutlu olmasını sağlayan bir sisteme yönlendirirler. İnsanları, birbirine kardeşlik ve muhabbet bağları ile bağlayan, bu nedenle insanları şeref ve azametin zirvesine ulaştıran yüksek ahlak kaidelerine yönlendirirken, Kur'an'ı Kerim'in her ayeti, sûresimutlaka bir hikmete bir sebebe mebni olarak inmiştir.
Kur'an'ı Kerim'de bazı olayların hemen arkasından nazil olan ayetler olduğu gibi geçmiş olayları anlatan ayet ve sûrelerle geleceğe ışık tutmuştur. İşte bu olaylarla ilgili ayetlerin inmesine de nûzüldenmiştir. Hz. Peygamber (sav) efendimiz zamanında vuku bulan olayların, Allah hükmünü açıklayıcı bir veya birçok ayetin inmesine sebep olan olaydan bir veya birçok kişinin Peygamber (sav) efendimize yöneltilen sorulardan sonra inen ayet ve sureler cevap teşkil etmektedir. Tabii ki her ayetin nûzülünü gerekli kılan bir sebep mevcut değildir. Nûzül sebebiyle gönderilen ayetler, sûreler olduğu gibi olmayanlarda pek çoktur. Hz. Peygamber efendimiz zamanında vuku bulmuşsa o zaman nûzül sebebi mevcuttur. Kur'an'ı Kerim evrenseldir. Bütün zaman ve mekanlara hitap eder. Ancak Hz. Peygamber (sav)'in sözlerini işitmiş ayet ve surelerinin inişine şahit olmuş, inen ayet ve surelerin hangi şartlarda, neden, ne zaman, nerede indiğini bilen sahabelerden nakledilen sahih hadislerden nûzül sebebini öğrenmekteyiz. Yalan hadis uyduranları Hz. Peygamber (sav) efendimiz şu şekilde ikaz etmektedir. 'Kim bilmeden Kur'an hakkında yalan söylerse cehennemdeki yerini hazırlasın.'(1)Nûzül sebebini ancak sahabenin bileceği bir gerçektir. Çünkü onlar ayet ve surelerin inmesine yol açan durum ve olayları kuşatan sebeplere vakıftırlar.
Nûzül sebebini bilmenin hikmetlerini birkaç örnekle açıklayacak olursak günümüz tartışmalarına neden olan konulara ışık tutacaktır. Hükmün konulmasına neden olan hikmeti bilmek; Müslümanların Allah'ın koymuş olduğu hükümleri yerine getirmeye ve onun emrettiği biçimde amel etmeye teşvik etmiş olur. Söz konusu hüküm ve amellerin yerine getirilmesi sonucunda ortaya çıkan yararları ve meziyetleri görmekte güçlük çekmez. İşte o zaman Allah'a ve dine inancı kuvvetlenir. İnanmayanların inanmasını teşvik eder. Ayrıca ayetlerin ifade etmek istedikleri manalara vakıf olabilmek için nûzül sebebini bildiğimiz takdirde hükümlerle ilgili güçlüklerin giderilmesini sağlamış oluruz. Verilecek fetvaların ayetlerin nûzül sebebine göre verildiğinde sıkıntıları ortadan kalkacağı aşikardır. İbn-i Teymiye bu konuda şöyle der; 'nûzül sebebini bilmek ayetin anlaşılmasına yardım eder. Çünkü sebebin bilinmesi müsebbibin yani (sebebin ortaya çıkaracağı sonucun) bilinmesine neden olur.'Kur'an'ı Kerim'de ki sûre ve ayetlerin hikmetinin iyi anlaşılabilmesi için mana derinliklerinin yanında değişik tefsirlerden yararlanılmasını tavsiye ederken, özellikle ahkam ayetleriyle ilgili konuların ehil kimseler tarafından dikkatlice yorumlanması gerekir. Kur'an'ı Kerim; mutlak doğrudur. Değişken değildir, eskimez, tazeliğini her zaman korur. Hikmetlerle doludur. Sevgiyle kalın, hoşçakalın. Cumanız mübarek olsun.