Kurşunlu Cami ve Külliyesi, Odunpazarı ilçesinin göbeğinde, Tarihi Odunpazarı Evleri'nin hemen yanında, adeta tarihten kopup gelmiş bir yapı taşıdır…
Kurşunlu Külliyesi, Cami kapısındaki kitabeye göre 1525 yılında yaptırılmış /beş asırdır dimdik ayakta...
Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi'nde bulunan vakıf kaydına göre, Osmanlı Devleti vezirlerinden Çoban Mustafa Paşa tarafından 1517-1525 yılları arasında yaptırıldığı belirtilmiş…
(Büyük Kervansaray hariç)
Ve yine vakıf kayıtlarına göre Külliye'nin mimarı kuvvetle muhtemel'Acem Ali…'
Acem Ali, Mimar Sinan'dan önceki mimarbaşıdır (1519-1537)
Cami, 20 odalık zaviye, öğretim yeri, misafir yeri, misafir odaları olan imaret, halk arasında ve çeşitli yayınlarda zaviye ve medrese olarak biliniyor…
Bazı kaynaklarda Külliyeye ait olan kervansarayında Vakfiyede geçmediği de iddia edilir…
TUHFETÜL MİMARİN…
Mimar Sinan, hayatının son yıllarında, şair ve dahi nakkaş olan çocukluk arkadaşı Mustafa Çelebi'ye yazdırdığı, 'TuhfetülMimarin'de' Eskişehir'de bir kervansaray yaptığına dair kayıtlar mevcuttur…
Caminin Mimar Sinan'a da mal edildiği biliniyor…
Mimar Sinan'ın eserlerinde ise bu külliyeden sadece kervansarayın isminin geçtiğini belirtelim…
Bunlar ulaşabildiğimiz kaynaklardan elde ettiğimiz, gidip incelediğimiz, aldığımız notları köşemize taşıdığımız tarihi kayıtlar…
Bir gerçek var ki, gidip gördüğünüzde yazdıklarınızdan, okuduklarınızdan çok ama çok daha fazlası…
…/…
T.C ESKİŞEHİR VALİLİĞİ KAYITLARINDA KURŞUNLU KÜLLİYESİ…
İMARET; Vakfiyede bildirilen ambar, yemek salonu ve mutfaktan dolayı bu birim karşısındaki kubbeli aşhane ile birlikte yemekhane yapısı olduğu belirtiliyor… Yapı, giriş bölümünden sonra enlemesine atılmış dört sivri kemerle desteklenen tonozla örtülüdür…
AŞEVİ; İmaretin mutfağı olabilecek batı girişinin kuzeyindedir... Batı duvarında, ocak nişinin bulunduğu noktada anıtsal tutulan bacasıyla ve halkın verdiği bilgiye göre 19. yüzyılın sonlarından itibaren saat kulesi olarak 1960'lara kadar kullanılmıştır…
KERVANSARAY; günümüzde nikah salonu olarak kullanılıyor… Ayrıca; Sıcak Cam Üfleme Atölyesi ve Cam Sanatları Merkezi bulunmaktadır... Bu kısım Uluslararası Odunpazarı Cam Festivali ve birçok etkinliğe ev sahipliği yapmaktadır…
CAMİ; Cami'nin kubbesi kurşunla kaplı olduğundan Kurşunlu Camii adını almıştır... Kubbe içi kalem işleriyle süslüdür… Cami, kare planlı kubbeyle örtülü, beş bölümlü, son cemaat yeri bulunan ve Külliye'de kitabeye sahip tek yapıdır... Kesme taş malzemeyle yapılmış caminin son cemaat yerinde bulunan sütunlar ve başlıklarında mermer kullanılmıştır... Klasik Dönem özelliği olan sivri kemer ve mukarnaslı sütun başlıkları da görülür…
SIBYAN MEKTEBİ; Revaklı ve tek mekanlıdır... Biri giriş kısmı, diğeri kapalı kısım olmak üzere kubbeyle örtülü iki mekan bulunmaktadır... Taş ve tuğlayla oluşturulan almaşık teknikte yapılmıştır… Bizans dönemine ait devşirme malzemeler de görülür... Günümüzde Nisan 2010 tarihinden itibaren kütüphane olarak kullanılıyor...
MEDRESE(HANİKÂH); Medrese, hanikah ve Mevlevi Âsitanesi olarak da adlandırılır...
L biçimindeki kubbeli mekana ve hücrelere, kubbeli mekanın önünde bulunan merdivenlerden ulaşılır… Yenilemelerle, avluya bakan kuzey cephe boyunca revak, destek ve örtü elemanlarıyla yeniden inşa edilmiştir… Semahane olarak kullanılan bölümünde kuzey cephesi sivri kemeri bir eyvan niteliğine büründürülmüştür... Mekan, günümüzde dünyada açılan ilk Lületaşı Müzesi olarak kullanılmaktadır... Ayrıca Osmanlı döneminde eğitim görenlerin konaklama olarak kullandıkları odalar bugün atölyeye dönüştürülmüştür...
TABHANE;Hanikah ile aynı düzlemde Cami'ye paralel olarak gelişen ve vakfiyede yer alan misafir odaları için en uygun yer olarak düşünülebilir… Bu mekanın Mevlevihane'nin harem kısmı olarak kullanıldığı da ileri sürülür… Birbirine eş büyüklükte dört kubbeli mekan ve önünde bulunan revakla, hanikahla görsel bir bütünlük meydana getirir…
Kent'imiz içinde bile etraflıca inceleme, gezme fırsatı bulamayanların olduğunu biliyorum…
Gerçekten, yerli-yabancı turist, herkesin görmesi gereken bir yapı…
Görülesi bir yer Kurşunlu Külliyesi…
…/…
KURŞUNLU KÜLLİYESİ VE HALİT GÜRSOY…
Halit Bey aradı geçen gün…
'Kurşunlu Külliyesinin Mücellit Sokağa bakan duvarları /temel taşları yıpranmış.' Dedi…
İlk fırsatta gidip inceledim…
Uzman değiliz elbet, lakin görünen köy kılavuzda istemiyor… Gördüğümüzü yorumlamak için uzman olmakta gerekmiyor… Maalesef durum vahim…
