Geçtiğimiz hafta sizlerle cinsel taciz suçu ve cinsel taciz sayılabilecek hareketleri yargıtay kararları ve kanunlar çerçevesinde değerlendirmiştik.Bu hafta ise basın iş hukuku ile ilgili bilgi vermeye çalışacağım.
Basın iş hukuku dediğimizde bu konu ile alakalı öğretide bilgi bulmak oldukça güç.En temel kaynak ise basın iş kanunu diyebiliriz.
BASIN İŞ KANUNU?
5953 sayılı '' BASIN MESLEĞİNDE ÇALIŞANLARLA ÇALIŞTIRANLAR ARASINDAKİ MÜNASEBETLERİN TANZİMİ HAKKINDA KANUN'' kısacası'' Basın İş Kanunu '' olarak bildiğimiz kanunun 1.maddesinde'' Bu Kanun hükümleri Türkiye'de yayınlanan gazete ve mevkutelerle haber ve fotoğraf ajanslarında her türlü fikir ve sanat işlerinde çalışan ve İş Kanunundaki 'işçi' tarifi şümulü haricinde kalan kimselerle bunların işverenleri hakkında uygulanır. Bu Kanunun şümulüne giren fikir ve sanat işlerinde ücret karşılığı çalışanlara gazeteci denir''denmiştir.
Kanunun 1.maddesi özetle gazetecinin tanımın yapmakla birlikte gazetecilerin karşılaştığı ve karşılacağı ücret ve tazminatlarına ilişkin sorunları anlatmaktadır.
BASIN İŞ KANUNUNDA KIDEM VE İHBAR TAZMİNATI
4857 sayılı iş kanununda işçinin çalıştığı iş yerinde 1 yıl çalışmış olması kıdem tazminatına hak kazanmak için yeterli bir süredir.Anvak 5953 Sayılı Basın İş Kanunu'nda kıdem tazminatına hak kazanabilmek için ilk şart meslekte beş yıl çalışmış olması gerekmektedir. Meslekte beş yıldan az çalışan basın iş kanunu tanımındaki çalışanlar kıdem tazminatına hak kazanamamaktadır. Ancak beş yıllık süreli, farklı kurum ve kuruluşlarda çalışılmış olması hakkın doğmasını etkilemeyecektir. Yani önemli olan basın mesleğine başlandığı yıldır. Buna karşın, kıdem tazminatı son çalışılan kurum ve kuruluştan istenebileceğinden , bu işe giriş tarihi dikkate alınacaktır.
İhbar sürelerine gelirsek o da kıdeme göre belirlenmektedir. Beş yıldan az hizmeti olan basın iş kanunu tanımındaki çalışanlar için ihbar süresi bir aydır. Sektörde asgari beş yıl çalışmış basın iş kanunu tanımındaki çalışanlar için ihbar süresi üç aydır.
Basın iş kanunu tanımındaki çalışanlar için, iş akdini ihbar süresini beklemeksizin feshetme hakkı bulunmaktadır. Kanunun 11.maddesinde der ki; yapılacak olan haberde, basın mensubunun şerefini, şöhretini ve manevi menfaatini ihlal edebilecek bir durum oluşturacak değişiklikler yapılması durumunda bu hak kullanılacak olup, bu durumda gazeteci kıdem tazminatı alabilecektir.
Kanununda işe iade davası ile ilgili tam bir hüküm olmasa da öğretide 4857 Sayılı İş Kanunun'un kıyas yoluyla buraya da uygulanabileceğidir.
ÜCRET VE SÖZLEŞME
Gazeteci ile kendisini çalıştıran işveren arasındaki iş akdinin yazılı şekilde yapılması mecburidir.İşverenle gazeteci arasında sözlü bir şekilde yapılan iş geçersizdir.Kanunun şekil şartı akdin yazılı yapılması gerektiğidir.
Kanununu 14.maddesine göre gazetecinin kararlaştırılan ücreti her ay peşin olarak ödenmelidir.Ayrıca yine aynı madde de ilave ücretlerin ve sigorta primlerinin ödemesinin mecburi olduğu söylenmiştir. Gazetecinin başlangıçtaki ücreti ise 2 yılda bir arttırılacaktır.Miktarı ise belirlenen oranda artılarak yapılır.
''Gazeteci, mukavele hükümleri dışında olarak işveren tarafından verilen işler veya sipariş edilen veya yayınlanması kabul edilen yazılar için ayrıca ücrete hak kazanır.''denmiştir.
'' Gazeteciler her hizmet yılı sonunda işverenin sağladığı karın emeklerine düşen nispi karşılığı olarak asgari birer aylık ücret tutarında ikramiye alırlar.''
BASIN İŞ HUKUKU
Basın iş hukuku ülkemizde çok bilinen ve yaygın olan bir hukuk dalı olmamasına rağmen bütün basın çalışanları,emekçilerini ilgilendiren önemli bir hukuk dalıdır.
Ülkemizde çalışan basın mensuplarının yaptığı iş nezdinde emeklerinin karşılığının tam olarak ödenmesi dileğiyle…
