Ömür, sözlüklerde şu anlamlarda kullanılıyor: “1. Yaşama veya var olma süresi, bir şeyin yaşadığı müddet, hayat 2. (mecaz) İnsan üzerinde hoş ve değişik bir etki bırakan, hoşa gidecek bir tuhaflığı olan (kimse veya şey)
‘Ömür’, ‘hayat’ ve ‘yaşam’ kelimeleri çoğu zaman birbirinin yerine kullanılsa da anlam derinlikleri ve çağrışımları bakımından önemli farklar taşır.
Ömür, daha çok sınırlılık ve süre vurgusu taşır. Başlangıcı ve sonu bellidir. Takdir edilmiş, sayılı ve geri dönülmez bir zaman dilimini çağrıştırır. Türk-İslam kültüründe emanet ve hesap bilinci ile birlikte anılır. Ömür, harcanan değil, hesabı verilecek bir sermayedir.
Ömür kavramını, ‘Fanilik, sınırlılık’ anlamıyla ‘Ömür dediğin nedir ki, bir nefeslik zaman.’ ifadesiyle ayrı bir severim.
‘Neşeli, hoşsohbet, komik, eğlendiren ve beğenilen kimse’ anlamındaki ‘ömür adam’ da çok sevdiğim ayrı bir kavram. Ömür adamların sayısı çok olur inşallah.
Kaynaklarımdan ulaşabildiğim kadarıyla aşağıdaki birleşik kelime ve deyimler, ‘ömür’ konusunda sizlerde de yeni yeni çağrışımlar oluşturur inşallah:
ahir ömürde
Ömrün sonunda, yaşadığı sürece
Ömre bedel
Bir ömre değecek kadar güzel, kıymetli, zevkli
Ömrü artmak
Ömrüne ömür katılmış gibi zevk almak
Ömrü hayat
Bütün hayat boyu
Ömrü oldukça
Yaşadıkça, yaşadığı sürece
ömrü uzamak
1. Uzun süre yaşamak 2. Çok dayanmak
Ömrü vefa etmemek
Görmek istediği şeyi görecek kadar yaşayamamak
Ömrübillah
Şimdiye kadar, hiçbir vakit
Ömrühayat
Geçirilen, yaşanılan bütün süre
Ömrümün varı
‘Sevgilim, hayatım’ anlamında sevgi sözü
Ömrüne bereket
‘Ömrün uzun olsun.’ anlamında hayır dua sözü
ömrüne ömür katmak
Sevinmesine, mutlu olmasına sebep olmak
Ömür boyu (boyunca)
Yaşandığı sürece, hayat boyunca
ömür çürütmek
Uzun zaman emek vermiş olmak veya boşuna vakit geçirmiş olmak
ömür geçirmek
Yaşamak
Ömür sürmek
Yaşamak, hayatı devam edip gitmek
ömür törpüsü
1. Uzun ve üzücü iş 2. Sıkıntı veren kimse veya şey
Ömür tüketmek
Bir kimse veya bir işle güç bir hayat geçirmek
Ömürsün
1. Beklenilmeyen iyi davranışlar karşısında kullanılan bir söz 2. ‘Neşeli, hoşsohbet, komik, eğlendiren birisin.’ anlamında kullanılan bir söz
raf ömrü
Çeşitli katkı maddeleriyle kalıcılığı sağlanmış bir ürünün bozulmadan korunduğu süre