Bir şehirde binlerce insan barınma ihtiyacını giderecek, bütçesine uygun ev bulmakta zorlanırken, aynı anda aynı şehirde binlerce konutun boş olması ilk bakışta çelişki gibi görünebilir. Ancak Eskişehir’de ortaya çıkan tablo, konut meselesinin yalnızca yeni ev inşa etmekle, stoğu artırmakla çözülemeyeceğini gösterdi.
Bugün en popüler ilan platformunda Eskişehir’in her iki merkez ilçesinde toplam 5.174 kiralık konut ilanı bulunuyor. Aynı platformda, satılık ve kullanım durumu boş olarak filtrelendiğinde ise 7.300 civarında konut karşımıza çıkıyor.
Bu rakamlar, Odunpazarı ve Tepebaşı ilçelerindeki ilan verileri üzerinden şehrin konut piyasasına dair önemli bir işaret veriyor. Elbette ilan sayıları, şehirdeki bütün bo konutların birebir sayımı anlamına gelmiyor. Bu sayılar sadece bu platforma yansıyanlar. Bunun dışında geleneksel yöntemlerle kiralanmaya, satılmaya çabalanan boş konutlar da bulunuyor, kira getirisi ve giderler hesaplandığında boş bırakmayı tercih eden mülk sahiplerinin konutları da bulunuyor. Ortaya çıkan sayılar, üzerinde düşünülmesi gereken ciddi bir tabloyu ortaya koyuyor.
Boş konutların artmasının tek bir nedeni yok. Ekonomik koşullar nedeniyle öğrencilerin ve çalışan insanların bir araya gelerek paylaşımlı evlerde yaşaması, bireysel olarak ev kiralama imkânlarının daralması bu nedenlerden biri. Birkaç kişinin birlikte yaşadığı evler, eskiden tek başına veya iki kişiyle kullanılan konutların yerini almaya başladı.
KYK yurtlarında da barınma koşullarının değişmesi, bu tablonun başka bir boyutu. Fiziki olarak üç kişinin kalmasına uygun hazırlanmış odalarda bugün altı öğrencinin kalmak zorunda bırakıldığı örnekler, barınma ihtiyacının nasıl sıkıştırıldığını gösteriyor. Üniversite kontenjanlarının azalması, şehir dışında öğrenci okutmanın aileler açısından giderek daha zor hâle gelmesi ve öğrenci sayısındaki düşüş de Eskişehir’in konut piyasasını doğrudan etkileyen faktörler arasında.
Bir yandan insanlar bütçesine uygun ev bulmakta ve kira ödemekte zorlanırken, diğer yandan evlerin boş kalması bize önemli bir şeyi söylüyor: Demek ki mesele yalnızca konut sayısı değil, konuta erişebilme meselesi.
Eskişehir’de boş konut oranının toplam konut stokuna göre yüzde 5’lere yaklaşması da dikkat çekici. Uluslararası değerlendirmelerde yüzde 2 ila 5 aralığındaki boş konut oranları çoğunlukla piyasanın doğal hareketliliği açısından normal kabul edilen aralıklar olarak değerlendiriliyor. Ancak bu oranların üzerinde kalıcı bir boşluk oluşması, özellikle nüfus artışının yavaşladığı veya konut üretiminin nüfus artışından daha hızlı gerçekleştiği şehirlerde farklı bir risk doğurabilir.
Eskişehir de bu ihtimali göz ardı etmemeli.
Bugün boş duran konutlar, yarın daha da artabilir. Nüfus artış hızının konut üretiminin gerisinde kalması, öğrenci sayısındaki değişim ve ekonomik koşulların mevcut konut talebini daraltması, önümüzdeki yıllarda şehirde konut fazlası tartışmasını gündeme getirebilir.
Yıllardır konut politikalarını yalnızca kaç yeni konut yapıldığı üzerinden değerlendirdik. Oysa artık kaç kişinin ev sahibi olabildiği, kaç kişinin kiraya erişebildiği, kaç konutun boş beklediği ve neden boş kaldığı sorularını da sormak zorundayız.
Eskişehir’in geleceğini planlarken sadece kaç konut yapacağımızı değil, mevcut konutlara kimlerin ulaşabileceğini de düşünmek zorundayız.
YENİGÜN GAZETESİ'NDEN ALINTIDIR.