Köyün dış mahallesindeki küçük bir kulübe yanmaya başladığında itfaiye yalnızca duman kokusunu alıp müdahale etmezse, o alevler kısa sürede bütün köyü sarar. Yangının büyümesini beklemek, felakete seyirci kalmaktır.

Bugün Türkiye ekonomisinde ve siyasetinde tam da böyle bir tabloyla karşı karşıyayız. Piyasalarda patlak veren fon skandalı, birkaç kişinin üzerine yıkılarak geçiştirilebilecek basit bir olay değil. Mesele, 86 milyonun cebini, tasarruflarını ve geleceğe ilişkin güvenini ilgilendiren sistemik bir sarsıntıdır.

Üstelik bu skandalın yalnızca ekonomik değil, toplumsal ve ahlaki bir boyutu da var.

Fonlara para yatıranların önemli bir bölümünün muhafazakâr çevrelerden geldiği, helal kazanç hassasiyeti taşıyan insanların da bu sistemlere yöneldiği biliniyor. Yıllardır muhafazakâr seçmenin dini ve ahlaki değerleri üzerinden siyaset yapanların, bu olay karşısında nasıl bir sınav verdiğini sorgulamak gerekiyor.

Tövbeniz kabul mü olacak?

Düşünsenize, bir yatırımcı çıkıp şöyle bir tövbe duası etse:

"Ya Rabbi! Ben faizden uzak durmak istedim. Bankaların faizli mevduat hesaplarına para yatırmadım. Bana helal kazanç sistemine dayanan fonlar olduğunu söylediler. Ben de inandım, güvendim. Paramı yatırdım. Hisselerim her gün yükseldi. Kazandıkça sevindim. Tam zamanında fondan çıktım, paramı nakde çevirdim. Meğer ben şeytana uymuşum! Şimdi anladım. Bugüne kadar bilerek veya bilmeyerek işlediğim günahlardan dolayı tövbe ediyorum. Rabbim, tövbemi kabul eyle !"

ŞEYTANA UYMUŞLAR!

İnsan ister istemez soruyor: Yatırımcı şeytana uyduysa, şeytanın kim olduğunu, ona kimin yol gösterdiğini, bu düzenin hangi kapılardan geçerek kurulduğunu da araştırmak gerekmiyor mu?

Üstelik mesele yalnızca yatırımcıların bireysel tercihlerinden ibaret değil. Muhafazakâr camianın bu skandal karşısındaki tutumu da ayrıca dikkat çekici.

Bazı cemaat çevrelerinden sosyal medyada oldukça sert eleştiriler ve fıkhi değerlendirmeler geldi. Ancak Menzil cemaati çevresi, bu tartışmada dikkat çekici bir sessizlik sergiledi. Ne belirgin bir eleştiri ne de kamuoyunun beklediği ölçüde bir fıkhi değerlendirme ortaya çıktı.

Neden?

Elbette sessizlik tek başına bir sorumluluk veya suç göstergesi değildir. Ancak dini hassasiyetler üzerinden toplumsal etki oluşturan yapıların, helal kazanç iddiasıyla yürütülen finansal faaliyetler karşısında söyleyecek sözlerinin olmaması da sorgulanmalıdır.

Helal kazanç anlatılırken gösterilen hassasiyet, işler ters gittiğinde neden aynı ölçüde gösterilmiyor?

Yatırımcı tövbe ediyor. Peki, sistemi yönetenler hesap vermeye hazır mı?

Asıl mesele burada.

SPK'dan BDDK'ya, Borsa İstanbul'dan Takasbank ve MKK'ya kadar sürecin içinde yer alan bütün kurumların sorumluluğu şeffaf biçimde araştırılmalıdır. Soruşturma açmak, kurumları veya kişileri peşinen suçlu ilan etmek değildir. Tam tersine, devletin denetim mekanizmalarının görevini yapıp yapmadığını ortaya koymanın gereğidir.

Fon skandalı gündeme geldiğinde kullanılan ahtapot metaforunu da hatırlayalım. Madem ortada çok kollu, karmaşık bir yapı var, o zaman yalnızca görünen kollarıyla uğraşmak yeterli mi? Her gün başka bir kolu tartışarak, krizi zamana yayarak bu işin içinden çıkılabilir mi?

Ahtapotun kollarını saymakla yetinmeyin; gövdesini de ortaya çıkarın!

Peki, bu yangını söndürmek için ne yapılmalı?

Öncelikle fonlardaki kayıplar, bloke edilen varlıklar ve yatırımcıların mağduriyetleri bütün boyutlarıyla açıklığa kavuşturulmalı. Sermaye piyasalarında yaşanan değer kaybı incelenmeli; uluslararası endeks kuruluşlarının, özellikle MSCI' nin şeffaflık ve piyasa güvenine ilişkin uyarıları dikkate alınmalı. Türkiye'nin uluslararası sermaye piyasalarındaki konumunu zayıflatacak gelişmelerin önüne geçilmeli.

Ancak bunların hiçbiri tek başına yeterli değil.

Kalıcı iyileşmenin yolu hukukun üstünlüğünden, bağımsız denetimden ve demokratik kurumların işlerliğinden geçiyor. Kendi sanayicisinin yurt dışına yatırım yaptığı, vatandaşının başka ülkelerden ev aldığı bir ekonomik iklimde yabancı yatırımcıya güven veremezsiniz.

Doğrudan yabancı yatırım, milli fabrikaları haraç mezat satmak değildir. Üretim, teknoloji, istihdam ve yeni yatırımla ülkeye değer katmaktır.

Sonuçta mesele yalnızca fonların batması, paraların bloke edilmesi veya yatırımcıların zarar etmesi değil. Mesele, toplumun devlete, kurumlara ve piyasalara duyduğu güvenin aşınmasıdır.

Yatırımcı tövbe edebilir. İnsan hata yapabilir, yanılabilir, aldanabilir. Ama kamu adına yetki kullananların, denetim sorumluluğu taşıyanların ve bu sistemden güç devşirenlerin hesap verme yükümlülüğü vardır.

Vatandaşın tövbesi kendisine, kurumların hesabı ise millete verilmelidir.

Yangın büyüyor. Artık dumanı seyretmeyi bırakıp yangının neden çıktığını ve kimlerin söndürmekle görevli olduğunu konuşmanın zamanı.

Hırsızlığın adını koymuşlar "tövbe fonu",
Yutanlar yutmuş çoktan, kimse sormaz ki sonu!
Milyarları götürüp el açmışlar göklere,
"Estağfurullah" diyor, doldurunca torbayı;
Garibanın tasından çaldıkları çorbayı,
Sadaka niyetine döküyorlar yerlere!

YENİGÜN GAZETESİ'NDEN ALINTIDIR.