Arnavutluk'ta yaklaşık bir aydır yalnızca bir çevre protestosu yaşanmıyor. Sokaklarda aslında çok daha büyük bir hesaplaşma var.
Başlangıç noktası, ABD Başkanı Donald Trump'ın kızı Ivanka Trump ile damadı Jared Kushner'in şirketinin Sazan Adası ve karşı kıyısında planladığı milyarlarca dolarlık lüks turizm yatırımıydı.
Hükümet bunu kalkınma, istihdam ve yabancı sermaye olarak anlatıyor.
Sokaktaki insanlar ise aynı projeyi bambaşka kelimelerle tarif ediyor:
"Doğamız satılıyor."
Her akşam büyüyen gösterilere çevreciler, öğrenciler, aileler ve Avrupa ile Amerika'daki Arnavut diasporası katılıyor.
Sloganlar ise değişmiyor:
"Yolsuzluğa hayır."
"Koruma altındaki topraklara dokunmayın."
"Arnavutluk halkındır."
"Arnavutluk satılık değildir."
Başlangıçta yalnızca kıyıların korunmasını isteyen protestolar, artık Başbakan Edi Rama yönetimine ve ülkedeki siyasal düzene yönelen geniş bir itiraza dönüşmüş durumda.
"Flamingo Devrimi" adı verilen hareket, yalnızca projelerin iptalini değil; kamu yararını önceleyen, yolsuzlukla mücadele eden yeni bir siyasal anlayış talep ediyor.
Aslında hikâye sadece Arnavutluk'un hikâyesi değil.
Son yıllarda dünyanın birçok ülkesinde aynı senaryo sahneleniyor.
Önce ülkenin en güzel kıyıları keşfediliyor.
Ardından buna "mega yatırım" deniliyor.
Sonra milyarlarca dolarlık rakamlar havada uçuşuyor.
Ve en sonunda halka şu cümle kuruluyor:
"Size medeniyet getiriyoruz."
İtiraz edenler mi?
Onlar gelişim karşıtı...
Çevreci romantikler...
Ekonomiden anlamayan insanlar...
Modern çağın yeni ölçüsü bu.
Bir kıyıyı satarsanız vizyoner yatırımcı oluyorsunuz.
Korursanız çağın gerisinde kalmış biri...
Zvernec'te yaşanan tartışma tam da bunun özeti.
Arnavutluk'un en değerli doğal alanlarından biri, milyarlarca dolarlık lüks turizm projesine dönüştürülüyor.
Flamingolar mı?
Yatırım dosyasının dipnotu.
Deniz kaplumbağaları mı?
Çevresel etki raporunun süsü.
Sulak alanlar mı?
Ekonomik büyümenin önündeki gereksiz ayrıntılar...
Çünkü artık ülkeler doğal miraslarıyla değil, yatak kapasiteleriyle övünüyor.
Başbakan Edi Rama bu projeyi Arnavutluk'un turizmde "Şampiyonlar Ligi bileti" olarak tanımlıyor.
Olabilir...
Ama kimse şu soruyu sormuyor:
Şampiyonlar Ligi'ne girebilmek için önce ülkenin sahillerini ipotek etmek zorunda mısınız?
Daha da önemlisi...
Kupayı kim kaldıracak?
Arnavutluk halkı mı?
Yoksa projeyi finanse eden uluslararası yatırım fonları mı?
İşin en dikkat çekici yanı ise halkın cevabının son derece net olması:
"Arnavutluk satılık değildir."
Normal şartlarda bu cümle bir hükümeti durup düşünmeye sevk eder.
Ama çağımızın siyaset anlayışı farklı işliyor.
Vatandaş "Satılık değil." diyor.
Yönetim bunu pazarlama stratejisi olarak okuyor.
Vatandaş "Doğamı koruyun." diyor.
Yönetim "Yatırım düşmanları bunlar." cevabını veriyor.
Vatandaş "Şeffaflık istiyorum." diyor.
Yönetim "Süreç devam ediyor." demekle yetiniyor.
Böylece kimse meselenin özünü konuşmuyor.
Çünkü milyarlarca dolarlık rakamlar, gerçeğin üzerini örtmeye yetiyor.
Dört milyar dolar...
Telaffuz edildiği anda sanki doğa kanunları askıya alınıyor.
Flamingolar susuyor.
Kaplumbağalar vazgeçiyor.
Kıyılar teslim oluyor.
Vatandaşın soru sormaması bekleniyor.
Ama bu kez hesap tutmadı.
On binlerce insan sokaklara çıktı.
Çünkü bazen insanlar para ile vatan arasındaki farkı yeniden hatırlıyor.
Ve bazen yöneticilerin unuttuğunu halk hatırlatıyor.
Bir ülke yatırım çekebilir.
Bir ülke kalkınabilir.
Bir ülke turizmden milyarlar kazanabilir.
Fakat bütün bunları yaparken ruhunu da satabilir.
İşte itiraz tam burada başlıyor.
Çünkü mesele birkaç otel değildir.
Mesele birkaç yatırımcı da değildir.
Asıl soru şudur:
Bir ülkenin en güzel kıyıları, en değerli doğal alanları ve en hassas ekosistemleri satış kataloğuna dönüştürüldüğünde geriye gerçekten ülke diye ne kalır?
Belki de bugün Arnavutluk sokaklarını dolduran öfkenin nedeni budur.
İnsanlar sadece flamingoları savunmuyor.
Bir ülkenin emlak ilanına dönüşmesine itiraz ediyor.
Çünkü bazı şeylerin fiyatı vardır.
Bazı şeylerin ise değeri...
Değerini kaybeden toplumlar, bir gün kendi fiyatlarını belirleme hakkını da kaybeder.
Bugün Arnavutluk'ta verilen mücadele yalnızca bir kıyıyı koruma mücadelesi değildir.
Asıl mücadele, bir ülkenin "arsa" mı olacağına, yoksa "vatan" olarak mı kalacağına karar verme mücadelesidir.
