Aile, insanın karakterinin şekillendiği ilk ve en etkili eğitim ortamıdır. Çocuk; sevgiyi, saygıyı, doğruluğu, sabrı, merhameti ve sorumluluk bilincini önce anne-babasının sözlerinden değil, davranışlarından öğrenir. Bu sebeple ailede ahlak eğitimi yalnızca öğüt vermekle sınırlı değildir; güzel ahlakıngünlükhayattada görünürhâlegetirilmesigerekir.

Kur’an-ı Kerim’de, “Ey iman edenler!Kendinizi ve ailenizi, yakıtı insanlar ve taşlar olan ateşten koruyun.”(Tahrîm 66/6)buyrularakailefertlerininmaddi ihtiyaçları kadar manevi gelişimlerinden de sorumluolduğumuzhatırlatılır. Bu sorumluluk, baskı kurmak değil; doğruyu sevdirerek öğretmek, yanlış karşısında sabırlı ve tutarlı bir rehberlik sergilemektir. Nitekim bir başka ayette, “Aile fertlerine namazı emret, kendin de bundakararlıol.”(Tâhâ 20/132)buyrulması, eğitimde önce kişinin kendi davranışıyla örnek olmasıgerektiğineişareteder.

Çocuklar aile içinde gördükleri davranışları zamanla benimserler. Evde dürüstlükten söz edilirken yalan söylenmesi, saygı öğütlenirken kırıcı bir dil kullanılması veya merhamet anlatılırken öfke ve şiddetin hâkim olması, verilen ahlak eğitiminin etkisini azaltır. Buna karşılık anne-babanın özür dilemesi, teşekkür etmesi, verdiği sözü tutması, büyüklerine saygı ve küçüklere şefkat göstermesi çocuk için canlı bir ahlak dersidir.

Hz. Peygamber, “Hepiniz birer sorumlusunuz ve hepiniz yönettiklerinizden mesulsünüz.” (Buhâri, İstikrâz, 20/2409) buyurarak aile bireylerinin birbirlerine karşı taşıdığı sorumluluğu vurgulamıştır. Bu nedenle ahlak eğitimi yalnızca çocuğa yöneltilen bir görev değil, bütün aile fertlerinin birlikte oluşturduğu bir hayat biçimidir. Sevginin açıkça ifade edildiği, hataların aşağılamadan düzeltildiği ve herkesin birbirini dinlediği bir ev ortamı, ahlaki gelişimi güçlendirir.

Ahlak eğitiminde sevgi ile sınır koymak birlikte yürümelidir. Çocuğun her isteğini yerine getirmek sevgi olmadığı gibi, sürekli azarlamak da eğitim değildir. Doğru davranış takdir edilmeli, yanlışın sebebi anlatılmalı ve çocuğa hatasını düzeltme fırsatı verilmelidir. Hz. Peygamber’in “Sizin en hayırlınız, ailesine karşı en iyi olanınızdır. Ben de aileme karşı en iyiolanınızım”(Tirmizî, Menâkıb, 63 / 3895) sözü, güzelahlakın en önemli ölçülerinden birinin aile içindekidavranışlarımızolduğunugöstermektedir.

Sonuç olarak ailede ahlak eğitimi; söz, örneklik, sevgi, disiplin ve dua ile yürütülen sürekli bir süreçtir.Sağlam ahlaklı bireylerin yetişmesi, önce evde güven, merhamet ve sorumlulukkültürününkurulmasınabağlıdır.

Cemil PAMUK / İl Müftülüğü Şube Müdürü

(YENİGÜN GAZETESİ'NDEN ALINTIDIR.)